Po prelekcji nt. „Związków astronomii z religią”

sobota, 24/02/2018

22 lutego 2018r. goście przybyli do biblioteki uczestniczyli w fascynującym i niezwykłym spotkaniu z cyklu „Z Nestorem do gwiazd”.

Dr Wiesław Krajewski wygłosił bardzo interesującą prelekcję wzbogaconą prezentacją multimedialną na temat związków astronomii oraz astronautyki z wiarą i religią.

Mogliśmy się dowiedzieć między innymi, że to z mitologii zaczerpnięto nazwy planet, ciał niebieskich, gwiazdozbiorów. We wszystkich mitologiach występują elementy stworzenia świata, nieba. Imionami bogów greckich nazwano różne planety, gwiazdozbiory,  na niebie  znajduje się szereg postaci związanych z mitologią grecką i rzymską, u Azteków i Sumeryjczyków czczono boga słońca, u Słowian Swaroga, w Egipcie Ra. Na niebie możemy zobaczyć między innymi Tarczę Sobieskiego, Krzyż Południa czy Gwiazdozbiór Ołtarz.

Wielu papieży było naukowcami, matematykami, astronomami. Papież Grzegorz XIII przeprowadził reformę kalendarza. Papież  Paweł VI oglądał w  1969r. lądowanie na Księżycu, a papież Jan Paweł II oglądał całkowite zaćmienie słońca. Papieże łączyli się z załogami międzynarodowych stacji astronomicznych: Benedykt XVI i Franciszek (10.2017)  rozmawiali z astronautami na temat wrażeń jakie mają z perspektywy orbity, jak postrzegają ziemię, nazywali stacje kosmiczne małym ONZ, ponieważ tam spotykają się ludzie różnych narodowości i religii.

W Biblii jest bardzo dużo wątków astronomicznych, począwszy od Księgi Rodzaju, która zaczyna się słowami: „Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię…”. Najbardziej znany fragment odnosi się do Maryi: ”Niewiasta obleczona w Słońce i Księżyc pod jej stopami”, co znajduje odzwierciedlenie na wielu obrazach i jej wizerunkach. W Biblii znajduje się opis męki Chrystusa i zjawisk astronomicznych, jakie temu towarzyszyły. Stwierdzono, że 3  kwietnia 33r. w Jerozolimie było widoczne całkowite zaćmienie Księżyca, który przybiera wtedy czerwoną barwę. Duży wątek astronomiczny znajduje się też w Księdze Ezechiela.

Innym ważnym fragmentem związanym z astronomią jest Gwiazda Betlejemska, która prowadziła mędrców do Betlejem. Zgodnie ze starym zwyczajem do  wieczerzy wigilijnej zasiada się, gdy zaświeci pierwsza gwiazdka. Obecni na spotkaniu dowiedzieli się, gdzie jej szukać: o 16:15 na zachodnim horyzoncie widoczna jest gwiazda Vega, a na wschodnim gwiazda Kapella, mogą też być widoczne planety Wenus lub Jowisz.

Papieże interesują się astronomią i korzystają  z obserwatorium watykańskiego, które jest jednym z najstarszych na świecie. Znanym i cenionym kosmologiem jest ks. profesor Michał Heller. Na przestrzeni dziejów zdarzały się konflikty na płaszczyźnie nauki i wiary.  Pierwszym konfliktem była rewolucja kopernikańska. Dzieło Kopernika do XIX wieku znajdowało się na Indeksie ksiąg zakazanych. Galileusz, który poparł Kopernika wszedł w konflikt z kościołem i został zrehabilitowany dopiero po 359 latach przez papieża Jana Pawła II.

Osobny rozdział to loty kosmiczne. Wielu niewierzących astronautów powróciło z wypraw jako ludzie całkowicie odmienieni duchowo. Znamienny był lot statku Apollo 8, w czasie którego astronauci jako przesłanie do ludzkości odczytali wersety z Księgi Rodzaju. Aldrin przyjął na Księżycu komunię pod dwoma postaciami, a Hopkins zabrał w podróż kosmiczną 24 konsekrowane komunikanty i przyjmował komunię. Na stacjach kosmicznych można zauważyć obrazki święte, ikony, krzyż, czy inne symbole religijne, bo  w kosmos latali ludzie różnych wyznań.

W tabernakulum kościoła w Nowej Hucie czy  w Bazylice  Zwiastowania w Nazarecie znajdują się fragmenty skał księżycowych.  Wątek astronomiczny można obserwować na płaszczu Matki Bożej z Guadalupe, gdzie znajdują się gwiazdozbiory widoczne na niebie w chwili objawienia w 1531r.

Pogoda uniemożliwiła nam obserwację nieba przez teleskop, co nadrobiliśmy w piątek, oglądając zakrycie gwiazdy Aldebaran przez Księżyc.