Świąteczne spotkanie Dyskusyjnego Klubu Książki.

8 grudnia 2025 r. odbyło się przedświąteczne i zarazem ostatnie w tym roku spotkanie naszego klubu DKK. W miłej atmosferze rozmawiałyśmy o tradycjach świątecznych, wspominałyśmy święta naszego dzieciństwa.

Tradycje i zwyczaje świąt Bożego Narodzenia to element, który wyróżnia ten czas na tle wszystkich pozostałych dni w roku. Dla wielu osób tradycje świąteczne mają nierozelwalny związek z religią. Ich symbolika odnosi się bezpośrednio do genezy Bożego Narodzenia, a więc wydarzeń, które miały mieć miejsce ponad 2000 lat temu w Betlejem. Dla innych zwyczaje te stanowią przede wszystkim okazję, aby nawiązać do praktyk stosowanych przez przodków i przenieść się myślami do czasów dzieciństwa. O ile nasza codzienność zmienia się z roku na rok, o tyle tradycje świąteczne mają charakter stały. Dzięki temu dają nam oparcie niezależnie od czasów, w których przyszło nam żyć. Jedną z najpiękniejszych tradycji bożonarodzeniowych, którą praktykuje się na całym świecie, jest ubieranie choinki. Dziś zwyczaj ten kultywuje się właściwie niezależnie od religii. Ogromne, oświetlone drzewka pojawiają się w najbardziej rozpoznawalnych miejscach globu, kreując świąteczną atmosferę jeszcze na wiele tygodni przed Wigilią. Niektóre z polskich tradycji wigilijnych wywodzą się jeszcze… z czasów pogańskich. Dotyczy to na przykład umieszczania sianka pod obrusem. W ten sposób Słowianie składali ofiarę bogu Ziemiennikowi – patronowi nieużytków rolnych i stepów. Dopiero chrześcijanie nadali temu zwyczajowi inne znaczenie. Współcześnie sianko symbolizuje żłobek, w którym miał się narodzić Jezus. Obrazuje także ubóstwo i skromność, czyli cechy, jakimi w życiu powinni kierować się wierni. Kolejna tradycja wigilijna pamiętająca kulturę starosłowiańską to pozostawianie pustego miejsca przy stole. Niegdyś przeznaczone było dla ducha bliskiej zmarłej osoby. Dziś zwyczaj ten nawiązuje do biblijnej wędrówki Świętej Rodziny, której odmówiono miejsca w gospodzie. Wolne nakrycie czeka więc na zbłąkanego wędrowca. Zgodnie z tradycją ewentualnego samotnego przybysza należy odpowiednio ugościć. Pojawienie się pierwszej gwiazdki na niebie to tradycyjny sygnał do, rozpoczęcia kolacji i podzielenia się opłatkiem. To tradycja zapoczątkowana w XVIII wieku i znana między innymi we Włoszech, w Czechach, na Litwie, Słowacji, Ukrainie czy Węgrzech. Jej geneza sięga początków chrześcijaństwa, kiedy to wierni dzielili się swoim chlebem z bliźnimi. Zwyczaj nawiązuje również do modlitwy „Ojcze nasz” i do ostatniej wieczerzy. Przełamanie się opłatkiem pozwala też na  symboliczne  pojednanie się osób, które mają wspólnie spożywać wigilijna wieczerzę. Zgodnie z tradycją, na wigilijnym stole powinno pojawić się 12 potraw, symbolizujących12 apostołów Jezusa. Przyjęło się, że są to dania postne, obejmujące zazwyczaj takie składniki jak grzyby, mak, miód czy ziarna zbóż. Jedynym mięsem wśród tych produktów, kojarzących się raczej z niedostatkiem, są ryby. Dla najmłodszych święta Bożego Narodzenia to przede wszystkim prezenty. Nieodłącznym elementem wieczerzy wigilijnej są kolędy. Które towarzyszą Polakom aż do 2 lutego, czyli Święta Ofiarowania Pańskiego.

Dowiedzieliśmy się, jakie są różnice w sposobie obchodzenia świąt Bożego Narodzenia pomiędzy poszczególnymi regionom kraju  oraz jak wygląda Wigilia u prawosławnych sąsiadów, czy np. Żydzi  też obchodzą Boże Narodzenie.

Powyższe tradycje świąteczne powoli zanikają, wypierane przez bardziej skomercjonalizowany sposób obchodzenia Bożego Narodzenia. W miarę możliwości warto je jednak kultywować, aby zachować wyjątkowa atmosferę polskich świąt dla przyszłych pokoleń. Następne spotkanie naszego klubu już w Nowym Roku. Zapraszamy.