Kim była Hania ze Stawiska? DKK o sekretach Anny Iwaszkiewicz

Za nami kolejne, niezwykle emocjonujące spotkanie Dyskusyjnego Klubu Książki, podczas którego rzuciliśmy światło na jedną z najbardziej zagadkowych i fascynujących postaci polskiego życia literackiego XX wieku. Tematem naszej dyskusji była książka Sylwii Góry „W stronę Anny. Biografia Anny Iwaszkiewicz”. Ta lektura nie tylko przybliżyła nam losy żony wielkiego pisarza, ale przede wszystkim zmusiła do postawienia pytań o granice kobiecej tożsamości, cenę życia u boku geniusza oraz sztukę odzyskiwania własnego głosu. Podczas spotkania klubowicze zgodnie przyznali, że książka Sylwii Góry to znacznie więcej niż tradycyjny życiorys. To próba rekonstrukcji wewnętrznego świata kobiety, która przez dekady była postrzegana głównie przez pryzmat swojego męża, Jarosława Iwaszkiewicza.

Sylwia Góra stworzyła portret Anny w niezwykle intymny sposób, utkany z listów, zapisków i pamiętników. Jest to znakomity przykład herstorii – literatury, która oddaje głos kobietom dotychczas traktowanym jedynie jako „tło” dla wielkich mężczyzn.

Dotychczas Anna Iwaszkiewiczowa funkcjonowała w powszechnej świadomości głównie jako pani na Stawisku, żona wybitnego pisarza, Jarosława. Lektura książki Sylwii Góry pozwoliła uczestnikom spotkania spojrzeć na tę postać z zupełnie innej perspektywy. Podczas dyskusji klubowicze analizowali portret kobiety niezwykle fascynującej, a zarazem tragicznej.

Odkrywaliśmy Annę jako kobietę o genialnym zmyśle literackim i niezwykłej wrażliwości na sztukę i muzykę. Rozmawialiśmy o jej odwadze w tłumaczeniu Prousta i o tym, jak ogromny wpływ miała na ostateczny kształt dzieł samego Jarosława. Jednocześnie widzieliśmy kobietę, która nie wierzy we własne możliwości i całe życie boryka się z poczuciem niespełnienia.

Pojawiły się też wątki związane z jej problemami psychicznymi, depresją oraz głęboką, momentami wręcz mistyczną religijnością. Zastanawialiśmy się, na ile jej cierpienie było uwarunkowane biologicznie, a na ile wynikało z życia w specyficznym, pełnym kompromisów i skomplikowanych relacji małżeństwie. Klubowicze podkreślali, jak poruszające są fragmenty opisujące jej walkę z demonami depresji i lęków. Jednocześnie przypomnieliśmy o jej niezwykłej odwadze z czasów II wojny światowej. To właśnie ta krucha, schorowana kobieta zamieniła Stawisko w bezpieczną przystań dla uchodźców i Żydów, za co po latach została uhonorowana medalem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.

Nasze spotkanie podsumowaliśmy refleksją, że Sylwii Górze udała się rzecz bezcenna – oddała Annie Iwaszkiewicz podmiotowość. Po zamknięciu książki nikt z nas nie myśli już o niej jako o „dodatku do Jarosława”. Zobaczyliśmy pełnokrwistą, tragiczną, ale też niezwykle silną kobietę, która zasługuje na własne, osobne miejsce w historii polskiej kultury.

Na kolejne spotkanie zapraszamy w listopadzie! Tematem dyskusji będą – Książki poprawiające nastrój tzw. „comfort books’’.